ಮುಖ ಪುಟ > Uncategorized > ಅಂಕಣ: ನವನೀತ

ಅಂಕಣ: ನವನೀತ

rajaram hegdeಕಂತು 18: ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎನ್ನುವುದಿದೆಯೆ?

ಪ್ರೊ. ರಾಜಾರಾಮ ಹೆಗಡೆ.

  ನಾನು ಕೆಲವು ಅಂಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಮೂಲತಃ ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ಎಂಬ ಚಿಂತಕರ ವಾದಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ನಾನು ಆ ಶಬ್ದವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವರು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಆ ರೀತಿಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೆತ್ತಿದರೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಭಾರತೀಯ ಎಂಬುದೇನಿದೆ? ಇದು ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ದೇಶ. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜಾತಿ ಮತಗಳಿವೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿವೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ, ಭಾಷಾ ವಲಯಗಳಿವೆ ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಭಾರತೀಯ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದರ ಹಿಂದೆ ಏನು ಹುನ್ನಾರವಿದೆ ಎಂದೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಇಂಥ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಭಾರತೀಯ ಎಂಬ ಚೌಕಟ್ಟು ಹಾಕುವುದರ ಹಿಂದೆ ಹಿಂದುತ್ವದ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪುರೋಹಿತಶಾಹಿಯ ಆಸಕ್ತಿಗಳಿವೆ. ನಾನೂ ಕೂಡ ಇಂಥ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿದವನೇ. ಆದರೆ ಈಗ ನನಗೆ ಬಾಲಗಂಗಾಧರರ ವಾದವು ಮನದಟ್ಟಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ವೈವಿಧ್ಯ ಪೂರ್ಣ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಮತ ಪಂಥಗಳು ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತಳಹದಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇದೆ. ಭಾರತದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಕೂಡ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗಗಳು.

  ಏಕೆಂದರೆ ಬಾಲಗಂಗಾಧರರು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂದರೆ ಬದುಕುವುದನ್ನು ಕಲಿಸುವ ವಿಧಾನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆ ಪ್ರಕಾರ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎನ್ನುವುದೊಂದಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪೌರ್ವತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎನ್ನುವುದೊಂದಿದೆ. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಬದುಕುವುದನ್ನು ಕಲಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಕುರಿತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಈ ವಿಶ್ವದ ಸ್ವರೂಪವೇನು? ಅದನ್ನು ಆಳುವ ನಿಯಮಗಳೇನು? ಭೂಮಿ, ಜೀವಿಗಳು, ಭೌತಿಕ ಜಗತ್ತು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಗತ್ತು, ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳೇನು? ಈ ಕುರಿತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮಾನವನ ಬದುಕನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ರೂಪಿಸಿದ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಆದ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಓದು ಹಾಗೂ ಅಕ್ಷರಜ್ಞಾನಗಳು ಆದ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅವರಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದರೇ, ನಿದರ್ೇಶಿತವಾದರೇ ಅವು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳು.

  ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ಕಲಿಕೆಯ ವಿಧಾನವಿದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಈ ವಿಧಾನವು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ, ಏಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ,    ಆಗ್ನೇಯ ಏಶಿಯಾ ಮುಂತಾದ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂಥದ್ದು. ಅದೆಂದರೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಲಿಕೆ. ನೋಡಿ, ಅನುಕರಿಸಿ ಕಲಿಯುವುದು. ಹಾಗೆ ಕಲಿಯುವಾಗ ಕ್ರಿಯೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ಅನುಕರಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ವಿನಃ ಅದರ ಕುರಿತು ಇರುವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇವರಲ್ಲೂ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಅವುಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವು ಹಿಂದಿನವರ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿ ದಾಟಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ದಾಟಿಸುವುದನ್ನೇ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎನ್ನಬಹುದು.

   ಭಾರತೀಯರು ಕಲಿಯುವ ವಿಷಯವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇರಬಹುದು, ಭಾಷೆ, ಅಡಿಗೆ, ಉಡುಗೆ, ಕೃಷಿ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ, ಜಾತಿ-ಮತ ಇತ್ಯಾದಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳೂ ಉಂಟಾಗಿರಬಹುದು. ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ, ಕರ್ನಾಟಕಿ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯಲ್ಲಿ ಘರಾಣಗಳು; ಅಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ಪ್ರದೇಶ ಭಿನ್ನತೆಗಳು; ಒಂದೊಂದು ಪ್ರದೇಶದವರ ಉಡುಗೆ ಒಂದೊಂದು ರೀತಿ, ಭಾಷೆ ಒಂದೊಂದು ರೀತಿ; ಬಟ್ಟೆ ನೇಯುವುದು, ಮಡಕೆ ಮಾಡುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೃತ್ತಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳು ಇರಬಹುದು.  ಇಂಥ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿಯೇ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಕಲಿಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಒಂದೇ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನವರು ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನವರಿಗೆ ಅವನ್ನು ಕ್ರಿಯೆಯ ರೂಪದಲ್ಲೇ ದಾಟಿಸುತ್ತಾ ಅದೊಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತೀ ತಲೆಮಾರೂ ಕೂಡ ತಮಗೆ ದತ್ತವಾದ ಇಂಥ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ದಾಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿಯೇ ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ನೇಯ್ದೇ ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಡಿಯೇ ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹಾಗೆ ಕಲಿಸುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ರೀತಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

  ಇಲ್ಲಿ ವೇದಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಯೇ ಕಲಿತು ಮೂರು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ದಾಟಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಹಾಗೆ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಕಲಿಕೆಯೇ ನಷ್ಟವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಲೆಗಳು, ವೃತ್ತಿಗಳ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಕೂಡ ಇದ್ದರೂ ಗುರು ಇಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರೂ ನಮ್ಮ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಪಠ್ಯಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಲಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಕಲಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಗುರುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದವನೊಬ್ಬನು ಅದನ್ನು ಕ್ರಿಯಾರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಶಿಷ್ಯನೊಬ್ಬನು ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿಯೇ ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಗಳು, ಕಲೆಗಳೆಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಹೊಸ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ, ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತ ಬೆಳೆದುಬಂದಿವೆ. ಇಂದು ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ  ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಕಲಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಯೇ ಹೊರತೂ ಅವುಗಳ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೇನೂ ಅಂಥ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

  ಆಯ್ತು ಅವರ ಕಲಿಕೆ ಹೀಗೇ ಇದೆ ಅಂತಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳೋಣ, ಅದರಲ್ಲೇನು ಅಂಥ ವಿಶೇಷವಿದೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರಬಹುದು. ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ದಾಟಿಸಿ ಅನುಕರಿಸಿ ಕಲಿಯುವುದರಿಂದ  ಅವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಪಠ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಯಾವ ಕ್ರಿಯೆ ಸರಿ? ಯಾವುದು ತಪ್ಪು ಎಂಬ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇಸ್ತ್ರಿ ಹೊಡೆಯುವ ಕೆಲಸ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಘರಾಣಾಗಳು ಇದ್ದಹಾಗೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಇಂಥ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವರು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಂದು ವಾಸ್ತವ ಎಂಬಂತೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತವೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಬೆಳೆದುಕೊಂಡೂ ಬರುತ್ತವೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೊಂದು ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು, ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಗುಣವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ಬದುಕೆಂದರೆ ಆಚರಿಸುವುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಚರಣೆಗಳು ಅನುಕರಣೀಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅನುಕರಣೆಗೆ ಒಗ್ಗುವಂತಿದ್ದರೆ ಆಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಜಾತಿ, ಮತ, ಭಾಷೆ, ಪ್ರದೇಶ ಈ ಯಾವ ಕಟ್ಟಳೆಗಳ ಮಿತಿಗಳೂ ಇಲ್ಲದೇ ಈ ಕಲಿಕೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಆಚರಣೆ ವಿಭಿನ್ನ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ.

  ಇಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರು, ತಮಿಳರು, ಮರಾಠಿಗರು, ಇತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲ ಭಾಷಿಕರೂ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟಾಗಿಯೇ ಯಾವ್ಯಾವುದೋ ಬಹುಭಾಷಾ ಪೂಜಾಪಂಥಗಳನ್ನು, ಜೀವನಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದೂಗಳು ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಕ್ರೈಸ್ತರು ಹಾಗೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಗಳು ಸೇರಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪೂಜಾಪಂಥಗಳನ್ನು, ಕಲಾಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರಿಗೆ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ಭಾಷೆ, ರಿಲಿಜನ್ನು, ಜನಾಂಗ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಗಡಿರೇಖೆಗಳೆಲ್ಲ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಲಸಿ ಮೇಲೋಗರವಾದಂತೆ ಆಧುನಿಕರಿಗೆ ಕಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ. ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಸೆಕ್ಯುಲರಿಸಂ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳುವಂಥದ್ದೇನೂ ಇಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಕಲಿಯಬೇಕಾದದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಇದೆ ಎಂದೆನಿಸಿದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ.

Advertisements
Categories: Uncategorized
  1. No comments yet.
  1. No trackbacks yet.

ನಿಮ್ಮದೊಂದು ಉತ್ತರ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: